Vakum Haznesi Hesaplayıcısı

Gaz yükü · iletkenlik · vakuma alma · cidar dayanımı · v1.1

1Hazne

2Basınç ve gaz

3Gaz yükleri
Hazne içi bileşenler ⓘ
Elastomer contalar ⓘ
4Kaba vakum pompası
Kaba pompalama hattı (hazne → pompa) ⓘ
5Yüksek vakum pompası
Yüksek vakum hattı (hazne → pompa) ⓘ
6Mukavemet

Dış basınç 1 atm (hazne içinde vakum). Kabuklar için Windenburg–Trilling burkulma formülü, düz plakalar için Roark plaka formülleri kullanılır.

Pompalama süresi sonundaki basınç
—

Vakuma alma eğrisi

Vakum sistemi

Pompalama süresi sonundaki gaz yükü

Sonuçlar

Pompalama hatları

Pompa seçimi

Çalışma aralığı hedef basıncı kapsayan pompa türleri (bölüm 4 tabloları). Çalışma aralığının alt sınırı, nihai basıncın 5 ila 10 katı düzeyindedir.

Atmosfer basıncı altında cidar dayanımı

Adım adım hesaplama
Gaz salımı ve sızdırmazlık elemanı verileri

Kitaptaki tipik değerler (şekil 10.1–10.3, tablolar 10.1–10.2, Ek D). Gerçek gaz salımı hızları temizliğe, yüzey geçmişine ve pompalama süresine bağlıdır; kritik sistemlerde ölçüm yapın.

Başka malzemeleri mi değerlendiriyorsunuz? NASA'nın gaz salımı veritabanı, binlerce polimer, yapıştırıcı ve kablo için TML ve CVCM değerlerini (ASTM E595: vakumda 125 °C'de 24 saat) verir. Yaygın kabul sınırı TML ≤ %1 ve CVCM ≤ %0,1'dir. Bunlar kütle kaybı yüzdeleridir, gaz salımı hızı değildir; malzeme seçiminde kullanın, hesaplayıcı için gaz salımı hızlarını yukarıdaki tablodan ya da ölçümlerden alın.

Gaz verileri
Yöntem, varsayımlar ve kaynaklar
  • Kaynak. Formüller ve veriler Vacuum Science and Technology (Suurmeijer, Mulder, Verhoeven) kitabından alınmıştır: gazların kinetik teorisi (bölüm 1), gaz akışı ve iletkenlik (bölüm 3), pompalar ve pompalama sistemleri (bölüm 4), sızdırmazlık elemanları (bölüm 9), malzemeler, gaz salımı ve permeasyon (bölüm 10, Ek D). Hesaplayıcı, §3.17'deki çözümlü örneği ve 3-1, 3-2, 3-3, 4-5, 4-6, 4-8 ve 4-17 numaralı alıştırmaları doğrulamaktadır (depodaki testlere bakınız).
  • İletkenlik. Moleküler akış: açıklık (3.97), Clausing katsayısı 4d/(4d + 3l) ile kısa borular (3.109–3.110), uzun borular (3.107), dikdörtgen kesitli kanallar (3.112–3.114), halka kesitli aralıklar (3.105, 3.116) ve eşdeğer ek uzunluk α·d ile dirsekler (3.118). Viskoz akış: Poiseuille (3.89, 3.91, 3.93). Geçiş rejimi: (3.123)'teki ampirik f(d·p) bağıntısı, her gaza uygulanabilmesi için d/λ cinsinden yazılmıştır; açıklıklar için moleküler ve boğulmuş akış arasında interpolasyon yapılır (varsayım). İletkenlikler √(T/M) ile ölçeklenir (3.120).
  • Gaz yükleri. Metaller: 1 saatte 10⁻⁶, 10⁻⁵ ya da 10⁻⁴ Pa·m³/(s·m²) değerleriyle q = q₁ₕ·(1 h/t) (şekil 10.1, tablo 10.1); polimerler ve seramikler şekil 10.2'ye göre (≈1/t^0,6–0,85); fırınlamadan sonra Ek D değerleri. O-ringlerden permeasyon Q = P(T)·Δp·F·πD bağıntısıyla hesaplanır; P(T) şekil 10.3'e uydurulan Arrhenius bağıntısıdır, F = 2 geometri katsayısı ise §4.11.1'deki Viton örneğini ve alıştırma 4-8'i doğrular. Ara hacmi pompalanan çift O-ringde yalnızca ara hacim basıncı etkilidir (§9.2.1).
  • Vakuma alma. V·dp/dt = Q(t) − S_eff·(p − p_u) denklemi üstel adımlar kullanılarak sayısal integrasyonla çözülür (7.4, 7.7). Pompa hızı S₀·(1 − p_u/p) bağıntısına göre azalır (7.8); gaz akısı, hattın en dar kesitindeki boğulmuş akışla sınırlanır. İsteğe bağlı Roots pompası devreye girme basıncının altında, yüksek vakum pompası ise geçiş basıncında devreye girer. 1/t bağıntısı, geçerli olduğu birkaç on saatlik sürenin ötesine bir uyarıyla birlikte ekstrapole edilir.
  • Pompalar. Nihai basınçlar, çalışma aralıkları ve tipik hızlar bölüm 4 tablolarından alınmıştır; çalışma aralığı nihai basıncın 5 ila 10 katında sona erer. Ön vakum pompası: S_b ≥ Q_max/p_b,max (alıştırma 4-3, 4-6).
  • Cidar dayanımı (kitapta yer almaz). Silindirler: uzun silindir sınırı 2E/(1−ν²)·(t/D)³ ile birlikte Windenburg–Trilling elastik burkulma formülü. Küreler: alt sınır olarak 0,25·E·(t/Rₒ)²; bu değer, varsayılan güvenlik katsayısı 4 ile ASME VIII-1 UG-28(d)'deki elastik izin verilen basınca eşittir. 1 atm yük altındaki düz plakalar: ankastre ya da basit mesnetli dikdörtgen ve dairesel plakalar için Roark formülleri. Portlar, flanşlar, kaynaklar ve takviyeler ilgili basınçlı kap standardına göre ayrıca kontrol edilmelidir.
  • Kapsam dışı olanlar. Gaz karışımları ve kısmi basınçlar, üretici veri sayfalarındaki hız eğrileri, turbomoleküler pompaların sıkıştırma oranı, fırınlama sırasındaki desorpsiyon tepeleri, difüzyon denetimli gaz salımı, sanal kaçaklar, karmaşık geometrilerin iletkenliği (bunlar için sabit iletkenlik elemanını kullanın) ve ısıl transpirasyon.
  • Diğer kaynaklarla doğrulama. Kitaptaki örneklere ek olarak testler, hesaplayıcıyı 20 °C'deki hava için standart el kitabı değerleriyle karşılaştırır (açıklık için cm² başına 11,6 L/s, uzun boru için 12,1·d³/l, Poiseuille akışı için 135·d⁴·p̄/l, boğulmuş akışta açıklık için cm² başına ≈ 20 L/s; d ve l cm, p̄ mbar cinsinden): tüm değerler %1 içinde uyumludur. Silindir burkulma basıncı, EN 13445-3'teki von Mises formülüyle %5 içinde uyumludur. Bilinen sapma: kitaptaki kısa boru katsayısı 4d/(4d + 3l), kesin Clausing değerlerinden %11'e kadar yüksektir; bu nedenle kısa boruların iletkenliği bir miktar iyimser hesaplanır.

Vakum Haznesi Hesaplayıcısı

Sürüm 1.1 · Eren Tozlu

Vakum haznesi ve pompalama sistemi tasarımına yönelik, tarayıcıda çalışan ücretsiz bir araçtır. Gaz salımı, contalardan permeasyon ve kaçakların oluşturduğu gaz yükünü hesaplar; pompalama hatlarının iletkenliğini ve etkin pompalama hızını belirler; atmosfer basıncından başlayan vakuma alma sürecini benzetimle hesaplar ve cidarların çökme dayanımını denetler. Tüm hesaplamalar tarayıcınızda yapılır.

Formüller, malzeme verileri ve çözümlü örnekler Bart Suurmeijer, Theo Mulder ve Jan Verhoeven'in Vacuum Science and Technology adlı ders kitabından alınmıştır; adım adım hesaplamada verilen denklem numaraları bu kitaptaki numaralarla aynıdır. Cidar dayanımı denetiminde Roark'ın plaka formülleri ile Windenburg–Trilling burkulma formülü kullanılır. Araç, yazarlar veya yayıneviyle bağlantılı değildir ve onlar tarafından onaylanmamıştır.

Eren Tozlu tarafından geliştirilmiştir. Diğer mühendislik araçları ve projeler için: ehcrea.com.

MIT Lisansı ile açık kaynak olarak yayımlanmıştır; kaynak kodu GitHub üzerindedir.

Vakum hesaplayıcısını faydalı buldunuz mu? Araç herkes için ücretsizdir ve boş zamanlarımda geliştirmeye devam ediyorum. Bir hazne tasarımında size zaman kazandırdıysa ya da konuyu öğrenmenize katkı sağladıysa, gelişimini Patreon üzerinden destekleyebilirsiniz. Büyük ya da küçük her katkı, yeni mühendislik araçları geliştirmemi kolaylaştırır. Teşekkürler!

Patreon'da destek olun

Sorumluluk reddi. Sonuçlar kavramsal tasarıma yönelik mühendislik tahminleridir; onaylı bir hesap niteliği taşımaz. Hesaplar kitaptaki çözümlü örnekleri doğrulamakta olup standart el kitabı değerleri ve EN 13445-3'teki elastik burkulma formülü ile de karşılaştırılmıştır (sonuçların altındaki açıklamalara bakınız). Bilinen sınırlamalar: kitapta kısa borular için verilen Clausing katsayısı, iletkenliği kesin değerlere göre %11'e kadar yüksek verir; gaz salımı ve permeasyon verileri malzeme partisine, temizleme yöntemine ve yüzeyin geçmişine bağlı olarak bir mertebe değişebilir; pompa verileri tipik değerlerdir, gerçek pompa için üreticinin karakteristik eğrileri kullanılmalıdır. Kritik sistemler ölçümle doğrulanmalı; basınç taşıyan parçalar, portlar ve kaynaklar ilgili standarda (ör. ASME VIII-1 ya da EN 13445) göre kontrol ettirilmelidir. Araç “olduğu gibi” ve hiçbir garanti verilmeksizin sunulmaktadır; kullanım sorumluluğu kullanıcıya aittir.

Vakum Haznesi Hesaplayıcısının kullanımı

Hesaplayıcıyı ilk kez mi kullanıyorsunuz? Araç çubuğundaki Uygulama örneği seçin… menüsünden bir örnek yükleyin; ardından değerleri teker teker değiştirerek vakuma alma eğrisindeki etkisini izleyin.

Altı adımda kullanım

  1. Hazne: geometri, iç boyutlar, cidar malzemesi ve kalınlıklar.
  2. Basınç ve gaz: hedeflenen taban basıncı, bu basınca ulaşılması gereken pompalama süresi, gaz türü ve sıcaklık.
  3. Gaz yükleri: cidar yüzeyinin temizliği ve fırınlama, yüzey alanlarıyla birlikte hazne içi bileşenler, elastomer sızdırmazlık elemanları (O-ringler) ve izin verilen kaçak oranı. Proses gazı akısı yalnızca işletme koşulunda hesaba katılır.
  4. Kaba vakum pompası ve hazneden pompaya uzanan hat; isteğe bağlı olarak Roots destek pompası.
  5. Yüksek vakum pompası: pompalama hızı, geçiş basıncı, ön vakum basıncı ve hazne ile pompa arasındaki hat (portlar, vanalar, bölmeler).
  6. Mukavemet: cidarlara etkiyen atmosfer yükü için güvenlik katsayıları.

Temel kavramlar

Gaz yükü Q
Birim zamanda hazneye giren gaz miktarı (gaz akısı) [Pa·m³/s]. Yaklaşık 10⁻² Pa'nın altında, zamanla yaklaşık 1/t oranında azalan gaz salımı (çoğunlukla su buharı) baskındır.
İletkenlik C
Gazın bir borudan veya açıklıktan ne kadar kolay geçtiğini gösteren büyüklük. Moleküler akışta basınçtan bağımsızdır; yalnızca geometriye ve gaza bağlıdır. Seri bağlı elemanlar için 1/C = Σ1/Cᵢ.
Etkin pompalama hızı
S_eff = S·C/(S + C): hazneye fiilen ulaşan pompalama hızı. Pompalama hızı hat iletkenliğinden çok büyük bir pompa seçmek etkin hızı kayda değer ölçüde artırmaz.
Taban basıncı
p = Q/S_eff + p_u: gaz yükünün etkin hıza oranı ile pompanın nihai basıncının toplamı.
Akış rejimi
Knudsen sayısı Kn = λ/d: 0,01'in altında viskoz, 1'in üzerinde moleküler akış. Kaba vakumda akış çoğunlukla viskoz, yüksek vakumda moleküler rejimdedir.

Sonuçların yorumlanması

Öğrenciler için ücretsiz kaynaklar

Aşağıdaki kaynakların tümü çevrimiçi olarak ücretsiz okunabilir (İngilizce) ve kabaca giriş düzeyinden ileri düzeye doğru sıralanmıştır.

Bağlantılar harici web sitelerine yönlendirir; içeriklerinden ilgili yazarlar sorumludur.

Basınçlar Pa, mbar ya da Torr olarak gösterilebilir; gaz akısı ve gaz salımı değerlerinin birimleri de bu seçime göre gösterilir.

Birim dönüştürücü

Type in any field; the others update.